การพัฒนาศักยภาพการปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในอำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี

Development of Capacity of Village Public Health Volunteers According to the Buddhist Dhamma Principles in Mueang Suphan Buri District in Suphan Buri Province

  • มาลัย พลายจิตต์ สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
  • วิชชุกร นาคธน
  • ธิติวุฒิ หมั่นมี
Keywords: การพัฒนาศักยภาพ, การปฏิบัติงาน, หลักพุทธธรรม, อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน, Development of Capacity, Performance, Buddhist Dhamma Principles, Village Public Health Volunteers

Abstract

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาระดับของศักยภาพการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน 2) ศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างการพัฒนาศักยภาพการปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมกับศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน และ 3) ศึกษาแนวทางการพัฒนาศักยภาพการปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในอำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี ซึ่งใช้ระเบียบวิธีวิจัยแบบผสมผสาน ระหว่างวิธีวิจัยเชิงปริมาณ กลุ่มตัวอย่าง ได้แก่ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในเขตอำเภอเมืองสุพรรณบุรี จังหวัดสุพรรณบุรี จำนวน 343 คน ซึ่งได้มาโดยวิธีสุ่มตัวอย่างแบบง่าย สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล คือ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และการหาค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน และวิธีวิจัยเชิงคุณภาพ ผู้ให้ข้อมูลสำคัญ ได้แก่ ผู้อำนวยการและผู้บริหารโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ประธานกลุ่ม อสม. ตัวแทนอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน ประชาชนหรือผู้รับบริการ และนักวิชาการด้านพระพุทธศาสนาหรือพระสงฆ์ รวมจำนวน 10 คน ที่ได้จากการเลือกแบบเจาะจง แล้วนำมาวิเคราะห์เนื้อหา ผลการวิจัยพบว่า 1) ศักยภาพการปฏิบัติงานของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน พบว่า มีศักยภาพการปฏิบัติงานโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก และการพัฒนาศักยภาพการปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน พบว่า มีการพัฒนาศักยภาพการปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมโดยภาพรวมอยู่ในระดับมาก 2) การพัฒนาศักยภาพการปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมกับศักยภาพของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน โดยรวมมีความสัมพันธ์ทางบวกในทิศทางเดียวกันอยู่ในระดับสูง 0.875 อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 และ 3) แนวทางการพัฒนาศักยภาพ การปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน พบว่า 3.1) ด้านฉันทะ (มีใจรักในหน้าที่) คือ ควรมีการอบรมให้ความรู้แก่ อสม. ทุกคน เพื่อสร้างความเข้าใจและรับรู้ในบทบาทหน้าที่การทำงานของตนเอง ซึ่งจะนำไปสู่การเอาใจใส่ในการปฏิบัติหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพ 3.2) ด้านวิริยะ (มีความพยายามทำหน้าที่) คือ ควรมีการวางแผนเวลา จัดสรรบุคลากรให้สอดคล้องกับภาระงาน จัดสรรงบประมาณ และจัดสรรอุปกรณ์และเครื่องมือให้พร้อมและเพียงพอต่อการปฏิบัติหน้าที่ 3.3) ด้านจิตตะ (มีใจฝักใฝ่รับรู้ในสิ่งที่ทำ) คือ ควรมีอบรมเพิ่มพูนความรู้โดยทีมแพทย์ เจ้าหน้าที่สาธารณสุข เพื่อให้ อสม. มีความรู้และนำไปถ่ายทอดให้ประชาชนได้อย่างถูกต้อง และ 3.4) ด้านวิมังสา (มีการพิจารณาใคร่ครวญภาระงานที่ได้รับ) คือ ควรมีทีมงานที่เข้มแข็ง มีการวางแผน การทำงาน ใช้สติ ความรอบคอบ มุ่งมั่นตั้งใจ และแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน เพื่อนำมาปรับปรุงและดำเนินงานให้สำเร็จตามแผนงานที่วางไว้ This research aimed to: 1) study the level of performance capacity of village public health volunteers, 2) study the relationship between the development of performance capacity according to the Buddhist Dharma principles and the capacity of village public health volunteers, and 3) study the guidelines for developing performance capacity according to Buddhist Dharma principles of village public health volunteers in Mueang district, Suphan Buri Province. The mixed-method research was applied in this research. For the quantitative study, 343 village public health volunteers in Mueang Suphan Buri District, Suphan Buri Province were the samples selected by using simple random sampling method. The questionnaire was used for data collection. The data were analyzed by using Statistical Package for Social Sciences, by calculating frequency, percentage, mean, and standard deviation, and Pearson’s Product-moment Correlation Coefficient was used for testing the hypotheses. For the qualitative study, the data were collected by using interview form from 10 key informants, selected by using purposive sampling method, consisting of the directors and executives of Tambon Health Promoting Hospital, Public health officer, chairmen of the village public health volunteer group, representatives of village public health volunteers, people or service recipients, and Buddhist scholars or monks. The interview data were analyzed by using the Content Analysis Technique. The research results were as follows: 1) The performance capacity of village public health volunteers was overall at a high level. And, the development of the performance capacity according to the Buddhist Dhamma principles of the village public health volunteers was overall at a high level, 2) There was a positive relationship at a high level with statistical significance at the 0.01 level between the development of the performance capacity according to the Buddhist Dhamma principles of village public health volunteers and the performance capacity of village public health volunteers, and 3) The guidelines for developing the performance capacity according to Buddhist Dhamma principles of village public health volunteers in Mueang District, Suphan Buri Province, were as follows: 3.1) Chanda aspect (love in duty): there should be training to educate all village public health volunteers to create understanding and awareness of their own roles and responsibilities leading to attention in performing duties efficiently, 3.2) Wiriya aspect (an effort to act): there should be time planning, allocation of personnel according to the workload, allocation of budget, and allocation of equipment and tools to be ready and sufficient for duty performance, 3.3) Chitta aspect (concentration on what to do): there should be training to increase knowledge by a team of doctors and public health officials to provide knowledge to the village public health volunteers and to be able to transfer to the people correctly, and 3.4) Wimangsa aspect (consideration on assigned workload): there should be a strong team, a work plan, and using consciousness, prudence, determination, and knowledge sharing among each other to improve and complete the planned task.

References

กนกภัส วงษ์ภากนกภณ. (2558). การปฏิบัติงานตามหลักอิทธิบาทธรรมของบุคลากรองค์การบริหารส่วนตำบลในอำเภอบางปลาม้า จังหวัดสุพรรณบุรี [วิทยานิพนธ์ พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชรัฐประศาสนศาสตร์ ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

กรมสนับสนุนบริการสุขภาพ. (2554). คู่มือ อสม. ยุคใหม่. ชุมนุมสหกรณ์การเกษตรแห่งประเทศไทย.

กระทรวงสาธารณสุข. (2542). การสาธารณสุขไทย พ.ศ. 2540-2541. องค์การสงเคราะห์ทหารผ่านศึก.

กุลชญา ลอยหา, เด่นดวงดี ศรีสุระ, มณฑิชา รักศิลป์, ชนฏ์พงศ์ เคลือศิริ, ภัทรภร เจริญบุตร, รมณียากร มูลสิน, สุชาดา นาสา และจำลอง วงศ์ประเสริฐ (2560). การเสริมสร้างศักยภาพบทบาทของนักจัดการสุขภาพชุมชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในเขตตำบลบุเปือย อำเภอน้ำยืน จังหวัดอุบลราชธานี. สำนักงานป้องกันควบคุมโรคที่ 7 ขอนแก่น, 24(1), 1-13.

จุฬาพรณ์ โสตะ. (2554). แนวคิด ทฤษฎีและการประยุกต์ใช้เพื่อการพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ. สำนักพิมพ์แห่งมหาวิทยาลัยขอนแก่น.

ชนิดา เตชะปัน, สิวลี รัตนปัญญา และสามารถ ใจเตี้ย. (2562). การเสริมสร้างพลังอำนาจในการดำเนินงานด้านสุขศึกษาชุมชนของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านเทศบาลตำบลป่าไผ่ อำเภอสันทราย จังหวัดเชียงใหม่. วารสารวิทยาลัยบัณฑิตเอเชีย, 9(1), 17-24.

พระครูปลัดอนุวัติ ธมฺมวโร (ทำนา). (2558). การประยุกต์ใช้หลักอิทธิบาท 4 ในการส่งเสริมการอนุรักษ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นของบุคลากรในเทศบาล ตำบลบ้านเวียง อำเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระมหาทองมี สุทฺธิจิตฺโต (สะพานหล้า). (2556). การปฏิบัติงานของพนักงานการไฟฟ้านครหลวงตามหลักอิทธิบาท 4 กรณีศึกษา การไฟฟ้านครหลวง เขตวัดเลียบ กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

พระเอกพันธ์ ธีรภทฺโท (วิมานทอง). (2556). การปฏิบัติหน้าที่ตามหลักอิทธิบาท 4 ของบุคลากรสำนักงาน เขตบางพลัด กรุงเทพมหานคร [วิทยานิพนธ์พุทธศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชารัฐประศาสนศาสตร์ ไม่ได้ตีพิมพ์]. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย.

ระบบสารสนเทศงานสุขภาพภาคประชาชน. (2564, 15 พฤษภาคม). ข้อมูล อสม. แยกตามหมู่บ้าน จังหวัดสุพรรณบุรี. http://www.thaiphc.net/phc/phcadmin/ administrator/ Report/ OSMRP000S9.php.

สำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบุรี. (2564, 16 พฤษภาคม). สรุปจำนวนอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำแนกหน่วยบริการ สังกัดสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดสุพรรณบุรี. http://www.spo.moph.go.th

สิน พันธุ์พินิจ. (2554). เทคนิคการวิจัยทางสังคมศาสตร์ (พิมพ์ครั้งที่ 2). วิทยพัฒน์.

Peter, J. (2021, May 16). Thailand’s 1 million village health volunteers- “unsung heroes” - are helping guard communities nationwide from COVID-19 แปลโดย สุวิมล สงวนสัตย์. https://www.who.int/thailand/news/ feature-stories/detail/thailands-1-million-village-health-volunteers-unsung-heroes-are-helping-guard-communities-nationwide-from-covid-19-TH

Yamane, T. (1973). Statistics: An Introductory Analysis (3rd ed.). Harper and Row.

Published
2022-06-25
How to Cite
พลายจิตต์ม., นาคธนว., & หมั่นมีธ. (2022). การพัฒนาศักยภาพการปฏิบัติงานตามหลักพุทธธรรมของอาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านในอำเภอเมือง จังหวัดสุพรรณบุรี: Development of Capacity of Village Public Health Volunteers According to the Buddhist Dhamma Principles in Mueang Suphan Buri District in Suphan Buri Province. วารสารวิชาการมนุษย์และสังคม มหาวิทยาลัยราชภัฏศรีสะเกษ, 6(1), 207-227. Retrieved from https://huso-journal.sskru.ac.th/index.php/m1/article/view/193
Section
Research Article(บทความวิจัย)